Schilderij ‘Kindermoord van Bethlehem’ roept vragen op
De overleden zedendelinquent Jeffrey Epstein had een controversieel schilderij van de Haarlemse meester Cornelis van Haarlem in zijn bezit. Het schilderij, getiteld ‘Kindermoord van Bethlehem’, hing boven de ingang van zijn woning, wat nu voor opschudding zorgt in de regio. Dit is naar voren gekomen uit recent vrijgegeven documenten over Epstein, waarin zijn bizarre voorkeuren worden onthuld.
Het meesterwerk, dat in 1591 is geschilderd, toont een wreed Bijbels tafereel waarin soldaten op bevel van koning Herodes jonge jongetjes doden. Dit als poging om te voorkomen dat Jezus Christus als koning zou worden geboren. De originele versie van dit schilderij is te zien in het Frans Hals Museum in Haarlem, waar men zich verbaast over de keuze van Epstein.
In de Epstein-files is een e-mail uit 2011 teruggevonden, waarin een assistent van Epstein vraagt om een grote replica van het schilderij te maken. De replica zou bijna drie bij drie meter groot moeten zijn en kostte $2000 om te laten maken. Op dat moment was Epstein al eerder veroordeeld voor seksueel misbruik van minderjarigen, wat de ironie van zijn interesse in dit specifieke werk nog versterkt.
Christi Klinkert, Senior Conservator Oude Kunst van het Frans Hals Museum, benadrukt dat de boodschap van het schilderij volledig indruist tegen alles waar Epstein voor stond. “Het is volstrekt ironisch dat iemand die zo wreed was, een schilderij wenste dat juist een waarschuwing is tegen wreedheid,” aldus Klinkert.
Het schilderij werd oorspronkelijk gemaakt voor het stadhuis van Haarlem als onderdeel van het Drapeniersaltaarstuk. Het diende als een morele les voor de heersers: “Wees een eerlijk en rechtvaardig vorst, geen wreed tiran.” Dit belangrijke kunstwerk wordt gezien als een van de meesterwerken van Cornelis van Haarlem, die niet alleen de boodschap van wreedheid vastlegde, maar ook zijn vaardigheden in het afbeelden van het menselijk lichaam tentoonstelde.
De angst en wanhoop van de moeders en kinderen in het schilderij zijn elementen die vaak het meest aangrijpen bij toeschouwers. Het Frans Hals Museum geeft aan dat ze regelmatig verzoeken ontvangen voor digitale versies van het schilderij. Hoewel het werk rechtenvrij is, kunnen geïnteresseerden het in hoge resolutie kopen.
Uit de documenten blijkt dat er geen direct contact is geweest tussen Epstein en het Frans Hals Museum. Echter, het museum kan niet uitsluiten dat er wel communicatie heeft plaatsgevonden met de maker van de replica. “Veel mensen vragen dagelijks naar afbeeldingen. Wij hebben geen controle over hoe deze worden gebruikt,” legt Klinkert uit. “In dit geval kan het zijn dat het voor onethische doeleinden is gebruikt.” Klinkert voegt toe dat Cornelis van Haarlem zich waarschijnlijk omdraaide in zijn graf bij deze onthulling.
