Initiatief komt op stoom, maar uitdagingen blijven
In Haarlem zijn inmiddels meer dan 350 struikelstenen gelegd ter nagedachtenis aan Joodse stadsgenoten die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord. Met nog bijna 400 stenen te gaan, verwachten de initiatiefnemers dat de laatste fase van dit project niet zonder obstakels zal zijn. Dit werd duidelijk tijdens een recente zoektocht door Reini Elkerbout en Anja van Dam, die samen de plekken bezochten waar recent nieuwe stenen zijn geplaatst.
In mei van dit jaar zijn er zeven nieuwe struikelstenen gelegd in de Grote Houtstraat, een locatie met veel voetgangersverkeer. Het is een bewuste keuze om de herdenking op deze prominente plek zichtbaar te maken, zodat voorbijgangers worden aangespoord om stil te staan bij de geschiedenis van de Joodse Haarlemmers. “Als je niet goed kijkt, zie je ze niet,” vertelt Reini. De stenen zijn bedoeld om mensen te herinneren aan de slachtoffers die ooit op deze locaties woonden.
De vrijwilligers van Stichting Struikelstenen Haarlem zijn druk bezig met het onderhoud van de stenen. Reini en Anja overwegen om ook jongeren bij het poetsen te betrekken, zodat de struikelstenen goed zichtbaar blijven. “We willen dat de teksten blijven stralen, zodat mensen blijven struikelen over de woorden ‘Hier woonde’ en de namen van de slachtoffers,” aldus Anja.
De initiatiefnemers voorzien dat het verkrijgen van medewerking voor het leggen van de resterende stenen uitdagender zal zijn. Tijdens hun bezoeken merken ze dat niet iedereen openstaat voor het onderwerp, mede door de huidige wereldwijde ontwikkelingen. Reini legt uit: “Het is soms moeilijk om mensen te overtuigen dat het herdenken van onze slachtoffers los staat van hedendaagse conflicten.” Deze gevoeligheid maakt het voor hen een uitdaging om het verhaal van de Joodse slachtoffers onder de aandacht te brengen.
Ondanks de obstakels blijven er gelukkig donaties binnenkomen voor het project. Veel van de slachtoffers hebben geen nabestaanden meer, wat het nog belangrijker maakt om hun namen en verhalen zichtbaar te houden. De gemeente Haarlem is ook betrokken en kijkt naar mogelijkheden voor financiële ondersteuning om deze belangrijke herdenking voort te zetten.
Het project heeft in Haarlem veel steun gekregen. In een documentaire die eerder dit jaar werd uitgezonden, was te zien hoe de gemeenschap zich achter het initiatief schaart. De boodschap van herinnering en erkenning blijft cruciaal, vooral in het licht van de komende jaren waarin we 80 jaar na de oorlog gedenken.
