Onderzoek naar zijn optreden in de Sint Bavokerk
In Haarlem wordt al eeuwenlang het verhaal verteld dat de beroemde componist Wolfgang Amadeus Mozart als kind heeft gespeeld op het orgel in de Sint Bavokerk. Dit verhaal is vaak gevierd met concerten en een plaquette in de kerk, maar de vraag blijft of het ook daadwerkelijk waar is.
In juni 1763 reisde de zevenjarige Mozart met zijn gezin van Salzburg naar West-Europa. Zijn vader Leopold, die zowel viool speelde als muziekdocent was, wilde de muzikale talenten van zijn kinderen tonen aan de aristocratie en daar ook financieel van profiteren. Wolfgang blonk uit op piano, viool en klavecimbel, terwijl zijn zus Nannerl eveneens op piano en viool speelde.
De familie Mozart bezocht talloze steden in Duitsland, België en Londen, waar zij grote indruk maakten met hun muzikale optreden. Uiteindelijk ontvingen ze een uitnodiging van prinses Carolina, de zus van Willem V, om naar de ‘Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden’ te komen. Ondanks de terughoudendheid van Leopold, die de Nederlanders als ‘grof’ beschouwde, besloten ze af te reizen naar Den Haag en Amsterdam, met een korte stop in Haarlem.
Tijdens hun verblijf in Haarlem sliepen ze in ‘Het Gulden Vlies’, dichtbij de Grote Markt. Het jonge muzikale wonderkind had kort daarvoor hersteld van tyfus, een ziekte die ook zijn zus trof. In Haarlem ontmoette Leopold de bekende drukker Johannes Enschede, die zijn boek over vioolspelen had uitgegeven. Dit boek wilde hij graag aan Willem V schenken.
Na het ophalen van zijn boek ontmoette Leopold ook de organist van de Grote of Sint Bavokerk, Hendrik Radeker, die Wolfgang uitnodigde om op het beroemde Müller-orgel te spelen. Dit orgel staat bekend om zijn indrukwekkende klanken en grootte. Hoewel Leopold in zijn reisverslagen melding maakt van dit voorval, is het onduidelijk hoe lang Wolfgang daadwerkelijk heeft gespeeld en op welke datum dit precies gebeurde; bronnen spreken over maart of april 1766.
Het bewijs dat Mozart op het Müller-orgel heeft gespeeld, is beperkt tot enkele zinnen in de verslagen van zijn vader. Wat hij precies speelde, blijft onbekend, maar waarschijnlijk betrof het een improvisatie. Historische kranten uit die periode vermelden niet specifiek het optreden van Mozart, hoewel er wel melding wordt gemaakt van de uitgave van Leopolds boek.
Toch lijkt het zeer waarschijnlijk dat Wolfgang Amadeus daadwerkelijk in Haarlem heeft gespeeld. De gedetailleerde verslagen van zijn vader zijn goed bewaard gebleven en getuigen van hun muzikale activiteiten in andere grote steden. Daarnaast twijfelen experts, zoals leden van de vereniging De vrienden van de Sint Bavo en onderzoekers van het Noord-Hollands Archief, niet aan de waarheidsgetrouwe rapportage van Leopold.
De reis door Europa duurde langer dan gepland door ziekte en talrijke uitnodigingen, wat resulteerde in een tour die drie jaar in beslag nam. Voor liefhebbers van Mozarts muziek is er goed nieuws: de eerstvolgende uitvoering van een werk van Mozart in Haarlem vindt plaats op 16 november in theater PHIL, waar het Nederlands Kamerorkest samen met Cappella Amsterdam optreedt.
